Polanitiek

In het boek ‘zo hadden we het niet bedoeld’ schetst Jesse Frederik hoe de toeslagenaffaire zo verschrikkelijk mis kon lopen. Hij doet een ontluisterende conclusie: vrijwel iedereen – ministers, Kamerleden, ambtenaren, journalisten – deed wat je van ze zou verwachten, en juist daardoor liep alles mis.

Deze dynamiek noemen wij polanitiek. Als polanitiek in het woordenboek zou staan, dan zou er staan ‘de ongewenste dynamiek tussen journalistiek en politiek, gedreven door beroepsethiek die zorgt voor polarisatie in de samenleving.

Uit de kramp
Het is de taak van een journalist om misstanden aan de kaak te stellen. Maar op het moment dat er een misstand wordt gesignaleerd, schieten overheden achter de schermen dikwijls in een kramp. Er wordt van alles uit de kast gehaald om aan te geven dat de kwestie onder controle is. Meestal door een pakket aan maatregelen af te kondigen. In het geval van de toeslagenaffaire met desastreuze gevolgen. Niet alleen vanwege persoonlijk leed, maar ook omdat het vertrouwen in de overheid flink is geschaad.

De toeslagenaffaire is een uitzondering door zijn omvang, maar staat niet op zichzelf. Dus wat kunnen we doen om deze ongelukkige dans tussen journalistiek en politiek te doorbreken? Wat als de verantwoordelijke bestuurders en ambtenaren in staat zijn om niet vanuit een kramp te reageren? Wat zou een betere reactie zijn? En hoe zou het zijn als de journalist anders denkt over de manier waarop hij dingen aan de kaak stelt? Kan daar ook ruimte voor nuance bij of kunnen zijn vraag meer oplossingsgericht worden gesteld? 

Deze dynamiek is te doorbreken. Dat gaat niet vanzelf, maar het is zeker niet onmogelijk als we dit fenomeen erkennen en ter discussie willen stellen door gezamenlijk na te denken over hoe het anders kan.

Nieuwsgierig hoe? Laat hier je gegevens achter als je op de hoogte wilt blijven.